Wie zijn inkomen met werk verdient, gaat er volgend jaar licht op achteruit. Tenminste, als de minderheidscoalitie een meerderheid weet te vinden voor haar plannen. Voor zzp'ers verdwijnen opnieuw fiscale voordelen: van de startersaftrek blijft tien euro over. En de cultuurbegroting? Die groeit in euro's, maar niet in koopkracht. Hieronder lees je wat de Prinsjesdagplannen voor 2027 betekenen voor jouw portemonnee en voor werk in de culturele en creatieve sector.

De boodschappen worden duurder, de huren stijgen, en ook softwarelicenties en materiaal kosten meer. Het Centraal Planbureau (hierna: CPB) verwacht dat de prijzen in 2027 opnieuw stijgen, met 2,7%. Hoewel het CPB verwacht dat de cao-lonen met 3,8% stijgen volgend jaar, is dat voor de culturele en creatieve sector zeker geen gegeven. En niet onbelangrijk: zelfstandigen hebben geen cao-tafel waar zo'n verhoging voor hen automatisch wordt afgesproken. Het is aan jouzelf als zzp’er om je tarief te indexeren.

Kritiek op kunst is van alle tijden: het mag én hoort bij een open samenleving. Maar zodra politici die kritiek verbinden aan de subsidie van de organisatie achter het werk, verandert de inzet. Dan komt ook het voortbestaan van de ruimte waar kritische kunst wordt gemaakt ter discussie te staan. De Bredase kunstruimte Clublokaal maakte dit onlangs van dichtbij mee. Op woensdag 26 augustus nam onze kennisadviseur Nanja van Rijsse daarom deel aan het panelgesprek ‘Mag kunst schuren?’. Centraal stond de vraag: wat betekent artistieke vrijheid en hoe maken we die weerbaar? Een verslag.

Een instabiel inkomen, afhankelijkheid van opdrachtgevers en de opkomst van generatieve AI: veel culturele en creatieve zzp'ers staan onder druk. Van de zelfstandige kunstenaars noemt 48 procent de onzekerheid over het eigen inkomen (zeer) belastend, tegen 37 procent van alle zzp'ers (CBS, Monitor Kunstenaars 2025). Ondertussen hol je van opdracht naar opdracht, want de deadline van vandaag voelt altijd urgenter dan de koers van volgend jaar. Die marktomstandigheden verander je niet van de ene op de andere dag. Wat je wel kunt doen, is nagaan hoe jouw onderneming erin staat. Hoe afhankelijk ben je, waar heb je ruimte om bij te sturen? En misschien wel de belangrijkste vraag: doe je nog het werk dat je wílde doen?

Zes organisaties uit de culturele en creatieve sector publiceren vandaag een gezamenlijke verklaring over artistieke vrijheid. Aanleiding is de toenemende druk op artiesten, kunstenaars, makers, podia en festivals. De ondertekenaars trekken een duidelijke grens: kritiek en debat horen bij een vrije samenleving, maar intimidatie, bedreiging en geweld zijn onacceptabel.

Het kabinet moet zo snel mogelijk werk maken van een contentheffing voor aanbieders van generatieve AI. Dat is één van de belangrijkste aanbevelingen van de Raad voor Cultuur in het rapport Kunstzinnig boven kunstmatig. De Raad onderstreept dat kunstmatige intelligentie geen neutrale technologie is, maar een technologie die in hoge mate gebouwd is op het werk van makers uit de culturele en creatieve sector, vaak zonder toestemming of vergoeding. De Creatieve Coalitie is groot voorstander van zo’n heffing. Eerder pleitte de Coalitie, in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen van 2025 en richting de formatie, al voor een AI-heffing. “Het is cruciaal dat het kabinet zo snel mogelijk een heffing invoert op AI-inkomsten die vervolgens terugvloeien naar makers in de sector. Dit dossier moet chefsache worden”, aldus Thomas Drissen, directeur van De Creatieve Coalitie.

Drie op de tien deelnemende muziekprofessionals rapporteren dat zij in de afgelopen drie jaar zelf grensoverschrijdend gedrag hebben meegemaakt. Dat blijkt uit Schuivende normen, hardnekkige structuren, een onderzoeksrapport van Movisie in opdracht van Taskforce GO! over grensoverschrijdend gedrag in de muzieksector. De tweede grootschalige meting sinds 2023 laat zien dat de bewustwording is toegenomen, maar ook dat hardnekkige patronen blijven bestaan en structurele verandering nog achterblijft.

Twijfel je weleens of dat tarief dat je net hebt afgesproken wel fair is? Die onzekerheid is voor veel zzp'ers in de creatieve sector herkenbaar. Het goede nieuws: voor steeds meer beroepsgroepen verschijnen inmiddels concrete minimumtariefrichtlijnen die je bij die twijfel helpen. We lichten sectoren uit.

De wervingscampagne is gestart: cultuurmakers uit heel Nederland kunnen zich aanmelden voor het Cultuurberaad Klimaat, een internationaal uniek initiatief waarbij de cultuursector voor het eerst wereldwijd een eigen burgerberaad over klimaat organiseert. De Creatieve Coalitie is mede-initiatiefnemer.

Als je een subsidieaanvraag schrijft, kan het best lastig zijn om fair practice helder en concreet te vertalen naar je plan en begroting. Daarvoor is er nu de Fair Practice Gids: een digitaal hulpmiddel dat je helpt om de Fair Practice Code concreet toe te passen in jouw aanvraag. Met suggesties, tips en uitleg over wat fondsen belangrijk vinden.

De culturele en creatieve sector staat of valt met de mensen die het werk maken. Het is daarom belangrijk dat ook de positie en belangen van werkenden steviger worden verankerd in beleid en uitvoering. Met die reden deelt De Creatieve Coalitie in een brief aan minister Letschert zes prioriteiten voor de uitwerking van haar recente beleidsbrief voor Cultuur en Media.

Werk jij als zzp’er voor €38 per uur of minder (excl. btw)? Dan verandert er mogelijk iets voor je. De Tweede Kamer stemt binnenkort in met een wet die het makkelijker maakt om bij tarieven van 38 euro per uur of lager te stellen dat je eigenlijk in loondienst werkt. Dat versterkt je onderhandelingspositie met een opdrachtgever. Maar het debat in de Tweede Kamer laat ook iets anders zien: deze wet gaat een deel van het probleem oplossen, maar voor een gezonde culturele en creatieve sector voor zzp’ers is er meer nodig.

Iemand boekt je voor een optreden, je spreekt een tarief af en denkt klaar te zijn, totdat je opdrachtgever ineens over en gageverklaring begint en er loonheffing wordt ingehouden. Ben jij een optredend artiest en overkomt dit jou weleens? Dan heb je waarschijnlijk te maken met de artiestenregeling: regels die kunnen betekenen dat je opdrachtgever loonheffing moet inhouden op jouw gage. Wij doken voor jou in de handleiding artiestenregeling van de Belastingdienst. In dit artikel leggen we de basis uit, zodat je weet wat je moet aanleveren, verrassingen voorkomt, vertraging in het betaalproces beperkt en steviger het gesprek kunt voeren met je opdrachtgever.  

Het nieuwe coalitieakkoord belooft extra aandacht voor talentontwikkeling en een kabinet dat pal staat voor artistieke vrijheid. Dat is welkom. Maar achter deze ambities schuilt een weerbarstige realiteit: te veel makers en andere werkenden in de culturele en creatieve sector kunnen niet fatsoenlijk rondkomen van hun werk. En juist dat verdienvermogen bepaalt of talent kan doorgroeien, professionals in de sector kunnen blijven werken, en of Nederland zijn eigen verhalen blijft vertellen.

Wil jij werken op het snijvlak van kunst, cultuur, media en politiek? Krijg je energie van betekenisvol werk én van het aanbrengen van structuur? Ben jij iemand die strak plant, begrotingen bewaakt, projecten vooruithelpt en het vervolgens ook prettig vindt om zelf de uitvoering op te pakken? Schakel je moeiteloos tussen planning, uitvoering, communicatie en organisatie? Dan pas je perfect bij ons.

De verkiezingsprogramma’s liggen er en de campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen komt op gang. Als werkende in de culturele of creatieve sector is lobbyen waarschijnlijk niet je dagelijkse bezigheid. Maar juist jij bent onmisbaar als het gaat om het beschermen van jouw vak, collega’s en werkruimte in de gemeente. Wist je dat gemeenten 60% van de cultuurbudgetten lokaal verdelen? Zij beslissen over zaken die jouw werk direct raken, zoals Fair Pay en betaalbare atelierruimte.

Fair Pay geldt inmiddels voor Rijksgesubsidieerde instellingen en Rijksfondsen sinds vorig jaar als een norm. Toch is een eerlijk tarief voor zzp’ers nog lang niet altijd de realiteit. Welke verwachtingen en inzichten hebben de vertegenwoordigers van werkenden aan de fairPACCT-ketentafels over de implementatie van Fair Pay? De Creatieve Coalitie ondervroeg dertig deelnemers aan de ketentafels. Hoewel zij voorzichtig optimistisch zijn, is er ook nog voldoende werk aan de winkel aldus de ketentafeldeelnemers. "Maak Fair aantrekkelijk en Unfair onaantrekkelijk", luidt het advies.

Je staat er niet alleen voor. Maar als zzp’er voelt dat vaak wel zo. Je werkt hard, schakelt van opdracht naar opdracht en bent voortdurend met anderen in de weer. Toch blijft echte uitwisseling met andere freelancers vaak beperkt. Een gesprek na afloop. Even herkenning. En weer door. CreativeRoadz is de dag waarop dat verandert. Een dag voor freelancers en zzp’ers in de culturele en creatieve sector die hun beroepspraktijk willen versterken.

In een breed ondertekende brief roept De Creatieve Coalitie politieke partijen op om maatschappelijke weerbaarheid, makersbeleid en een eerlijke culturele arbeidsmarkt centraal te zetten in het nieuwe regeerakkoord. Namens ruim 40.000 cultuurprofessionals vraagt De Creatieve Coalitie samen met de Kunstenbond en Platform Makers om concrete keuzes die makers perspectief bieden.

Het jaar is bijna ten einde. Voor De Creatieve Coalitie was 2025 een jaar waarin iets kantelde. Een jaar waarin zichtbaar werd dat organiseren loont. Dat wanneer zzp’ers en werknemers zich verenigen, er iets verschuift in de sector. Wie in deze sector werkt, weet hoe individualistisch de beroepspraktijk soms kan zijn. Maar dat betekent niet dat je er alleen voor staat. In 2025 kwamen wij samen, haalden wij ervaringen op en lieten wij onze gezamenlijke stem horen. Met resultaat.