Meer inkomen, minder te besteden: Dit betekent Prinsjesdag voor jou en je werk in 2027
Lees meer nieuws
Wie zijn inkomen met werk verdient, gaat er volgend jaar licht op achteruit. Tenminste, als de minderheidscoalitie een meerderheid weet te vinden voor haar plannen. Voor zzp'ers verdwijnen opnieuw fiscale voordelen: de zelfstandigenaftrek daalt door en van de startersaftrek blijft slechts tien euro over. En de cultuurbegroting? Die groeit in euro's, maar niet in koopkracht. Hieronder lees je wat de Prinsjesdagplannen voor 2027 betekenen voor jouw portemonnee en voor werk in de culturele en creatieve sector.
Eerst een voorbehoud. Deze plannen zijn niet in beton gegoten. D66, CDA en VVD hebben geen meerderheid in de Tweede en Eerste Kamer en zullen dus steun moeten zoeken. Er kan nog het nodige veranderen. Ook de cijfers van het Centraal Planbureau (hierna: CPB) en het Nibud zijn ramingen, geen beloften. Toch geven de plannen een aardig inkijkje in wat 2027 financieel voor jou in petto heeft.
Wat gebeurt er met jouw koopkracht?
Het Nibud rekende voor ruim honderd voorbeeldhuishoudens door wat de kabinetsplannen betekenen voor de portemonnee. Gemiddeld daalt de koopkracht met 0,1%, voor het eerst een daling sinds de energiecrisis van 2022. Het somberst is het beeld voor zelfstandigen zonder kinderen: dertien van de zeventien voorbeelden laten een daling zien. Bij werknemers is het beeld iets gunstiger, maar van wezenlijke vooruitgang is ook daar geen sprake.
Zzp’ers en andere zelfstandigen zonder kinderen:
Bij €25.000 winst: €16 per maand erbij (+0,6%).
Bij €40.000 winst: €23 per maand eraf (-0,7%).
Bij €85.000 winst: €52 per maand eraf (-1,1%).
Werknemers zonder kinderen:
Bij €25.000 bruto inkomen: €2 per maand erbij (+0,1%).
Bij €40.000 bruto inkomen: €2 per maand eraf (-0,1%).
Bij €85.000 bruto inkomen: €33 per maand eraf (-0,8%).
Volgens het CPB stijgen de cao-lonen gemiddeld met 3,8% tegenover een inflatie van 2,7%. Toch daalt de koopkracht van de meeste werkenden. Dat komt vooral doordat de belastingtarieven omhooggaan: van 35,70 naar 36,23% in de eerste schijf en van 37,56 naar 38,16% in de tweede. Zonder die verhoging zou de gemiddelde koopkracht er ruim een procent op vooruitgaan, rekent het Nibud voor.
Het blijven rekenvoorbeelden. Je eigen situatie, en of je toeslagen aanvraagt, kan de uitkomst flink veranderen. Voor zzp'ers is de les vooral dat ze hun tarieven voor 2027 voldoende moeten indexeren.
» Lees verder over leren indexeren als culturele of creatieve zzp’er
Minder belastingvoordeel voor zzp’ers
De zelfstandigenaftrek daalt van €1.200 naar €900. Dat besluit is niet nieuw: het is de laatste stap van een afbouw die jaren geleden al is ingezet. Voor starters is de ingreep veel groter. Het kabinet wil de startersaftrek verlagen van €2.123 naar €10: een symbolisch bedragje, want in 2028 verdwijnt de regeling helemaal. Er komt geen overgangsregeling: ook wie al is begonnen en nog recht op de aftrek dacht te hebben, valt onder het voorstel. Voor een startende zzp'er scheelt dat al snel enkele honderden euro's belasting per jaar.
Niet ieder ondernemersvoordeel verdwijnt. De mkb-winstvrijstelling blijft 12,7 procent. Die regeling geldt niet alleen voor bedrijven met personeel, maar voor alle ondernemers in de inkomstenbelasting, dus ook voor zzp'ers.
Zorg, kinderopvang, auto en sociale zekerheid
Zorg: de zorgpremie stijgt volgend jaar met ongeveer €12 per maand, zo'n €149 op jaarbasis. Die stijging komt deels doordat het kabinet de geplande verhoging van het eigen risico een jaar uitstelt. Het eigen risico blijft in 2027 dus €385, maar je betaalt dat terug via je premie. De definitieve premies maken de zorgverzekeraars later dit jaar bekend. Voor mensen met een lager inkomen wordt een deel van de stijging gecompenseerd via de zorgtoeslag.
Kinderopvang: ouders krijgen meer kinderopvangtoeslag, er gaat €322 miljoen extra naartoe. Tegelijk haalt het kabinet €350 miljoen van de eerder geplande uitbreiding af, waardoor de stijging lager uitvalt dan eerder was toegezegd.
Auto: de accijnskorting op benzine en diesel blijft nog één jaar bestaan. Tanken wordt daar niet goedkoper van, maar het voorkomt wel een verdere verhoging. De kilometervergoeding gaat omhoog: voor zakelijke ritten met een privéauto mag je €0,25 per kilometer aftrekken, nu nog €0,23. Werknemers kunnen hetzelfde bedrag onbelast vergoed krijgen, maar alleen als hun werkgever daarvoor kiest.
Sociale zekerheid: de veelbesproken bezuinigingen zijn deels van tafel, of beter gezegd, worden vooruitgeschoven. Het plan om de maximale WW-duur te verkorten van 24 naar 12 maanden gaat pas in per 2029. Een versnelde verhoging van de AOW-leeftijd komt er niet. Het Nibud waarschuwt wel dat uitstel geen afstel is.
Het cultuurbudget stijgt met 1,8%: goed nieuws?
Nee, niet echt. De uitgaven aan cultuur gaan van €1,447 miljard naar €1,473 miljard: €26 miljoen erbij. Maar omdat de prijzen naar verwachting met 2,7% stijgen, kan de sector daar minder voor kopen. Na correctie voor inflatie krimpt het budget met ongeveer 0,9%.
Van die €26 miljoen gaat bovendien €16,7 miljoen naar CIIIC, een tijdelijk programma rond immersieve technologie. Voor de culturele basisinfrastructuur en de rijkscultuurfondsen samen blijft slechts €1,2 miljoen over.
Voor fair pay komt er geen nieuwe, brede financiële impuls. Het ministerie onderzoekt in 2027 wel wat de extra middelen sinds 2025 hebben opgeleverd.
Het mediabudget krimpt
Vanaf 2027 komt er €45 miljoen per jaar bij om een deel van de eerdere bezuiniging op de landelijke publieke omroep terug te draaien. Lokale omroepen krijgen ongeveer €3 miljoen extra. Die bedragen komen uit het coalitieakkoord; het is dus geen nieuw geld dat op Prinsjesdag is bedacht.
Onder de streep daalt de mediabegroting toch: van ongeveer €1,336 miljard naar €1,220 miljard. De landelijke publieke omroep levert per saldo zo'n €114 miljoen in en houdt €887 miljoen over. De bezuiniging valt lager uit dan gepland, maar verdwijnt niet.
Goed nieuws: de btw-vrijstelling blijft
De btw-vrijstelling voor componisten, schrijvers en journalisten wordt niet afgeschaft. Eerder hingen er donkere wolken boven deze belangrijke vrijstelling, zoals onlangs toegelicht door directeur Thomas Drissen bij NPO Klassiek. Ook het btw-tarief van 9 procent voor onder meer cultuur, boeken en kranten blijft behouden. Dat is inmiddels geen verrassing meer: na de succesvolle campagne van de afgelopen jaren werd het verlaagde tarief vorig jaar wettelijk vastgelegd. Voor sierteelt gaat de btw per 2028 wél omhoog, van 9 naar 21 procent.
Wat merk je hier straks van?
Voor de gemiddelde professional in de culturele en creatieve sector wordt 2027 een jaar van stilstand of lichte achteruitgang. Voor de sector geldt hetzelfde. De cultuurbegroting groeit op papier en krimpt in koopkracht. Bij media is de bezuiniging verzacht, niet verdwenen.
Wat kun je zelf doen? Als zzp’er is het advies: indexeer je tarieven voor 2027 en laat ze meestijgen met de inflatie. Volgens Peter van den Bunder, belangenbehartiger bij de Kunstenbond, laten deze kabinetsplannen in ieder geval een trendbreuk zien: “Deze plannen laten een einde zien van het stimuleren van cultureel ondernemerschap, zonder dat hier een goed alternatief voor is. De positie van kunstenaars staat al onder grote druk. Dit heeft wat ons betreft consequenties voor de nieuwe culturele infrastructuur vanaf 2029.”
De kabinetsplanen moeten nog een meerderheid vinden in de politiek. Eerst bij de Algemene Politieke Beschouwingen, later bij de behandeling van de OCW-begroting. De Creatieve Coalitie volgt deze ontwikkelingen op de voet.
