De Creatieve Coalitie
Samen staan wij sterker
Zes organisaties uit de culturele en creatieve sector publiceren vandaag een gezamenlijke verklaring over artistieke vrijheid. Aanleiding is de toenemende druk op artiesten, kunstenaars, makers, podia en festivals. De ondertekenaars trekken een duidelijke grens: kritiek en debat horen bij een vrije samenleving, maar intimidatie, bedreiging en geweld zijn onacceptabel.
Het kabinet moet zo snel mogelijk werk maken van een contentheffing voor aanbieders van generatieve AI. Dat is één van de belangrijkste aanbevelingen van de Raad voor Cultuur in het rapport Kunstzinnig boven kunstmatig. De Raad onderstreept dat kunstmatige intelligentie geen neutrale technologie is, maar een technologie die in hoge mate gebouwd is op het werk van makers uit de culturele en creatieve sector, vaak zonder toestemming of vergoeding. De Creatieve Coalitie is groot voorstander van zo’n heffing. Eerder pleitte de Coalitie, in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen van 2025 en richting de formatie, al voor een AI-heffing. “Het is cruciaal dat het kabinet zo snel mogelijk een heffing invoert op AI-inkomsten die vervolgens terugvloeien naar makers in de sector. Dit dossier moet chefsache worden”, aldus Thomas Drissen, directeur van De Creatieve Coalitie.
Drie op de tien deelnemende muziekprofessionals rapporteren dat zij in de afgelopen drie jaar zelf grensoverschrijdend gedrag hebben meegemaakt. Dat blijkt uit Schuivende normen, hardnekkige structuren, een onderzoeksrapport van Movisie in opdracht van Taskforce GO! over grensoverschrijdend gedrag in de muzieksector. De tweede grootschalige meting sinds 2023 laat zien dat de bewustwording is toegenomen, maar ook dat hardnekkige patronen blijven bestaan en structurele verandering nog achterblijft.
Twijfel je weleens of dat tarief dat je net hebt afgesproken wel fair is? Die onzekerheid is voor veel zzp'ers in de creatieve sector herkenbaar. Het goede nieuws: voor steeds meer beroepsgroepen verschijnen inmiddels concrete minimumtariefrichtlijnen die je bij die twijfel helpen. We lichten sectoren uit.
De wervingscampagne is gestart: cultuurmakers uit heel Nederland kunnen zich aanmelden voor het Cultuurberaad Klimaat, een internationaal uniek initiatief waarbij de cultuursector voor het eerst wereldwijd een eigen burgerberaad over klimaat organiseert. De Creatieve Coalitie is mede-initiatiefnemer.
Als je een subsidieaanvraag schrijft, kan het best lastig zijn om fair practice helder en concreet te vertalen naar je plan en begroting. Daarvoor is er nu de Fair Practice Gids: een digitaal hulpmiddel dat je helpt om de Fair Practice Code concreet toe te passen in jouw aanvraag. Met suggesties, tips en uitleg over wat fondsen belangrijk vinden.
De culturele en creatieve sector staat of valt met de mensen die het werk maken. Het is daarom belangrijk dat ook de positie en belangen van werkenden steviger worden verankerd in beleid en uitvoering. Met die reden deelt De Creatieve Coalitie in een brief aan minister Letschert zes prioriteiten voor de uitwerking van haar recente beleidsbrief voor Cultuur en Media.
Werk jij als zzp’er voor €38 per uur of minder (excl. btw)? Dan verandert er mogelijk iets voor je. De Tweede Kamer stemt binnenkort in met een wet die het makkelijker maakt om bij tarieven van 38 euro per uur of lager te stellen dat je eigenlijk in loondienst werkt. Dat versterkt je onderhandelingspositie met een opdrachtgever. Maar het debat in de Tweede Kamer laat ook iets anders zien: deze wet gaat een deel van het probleem oplossen, maar voor een gezonde culturele en creatieve sector voor zzp’ers is er meer nodig.
Iemand boekt je voor een optreden, je spreekt een tarief af en denkt klaar te zijn, totdat je opdrachtgever ineens over en gageverklaring begint en er loonheffing wordt ingehouden. Ben jij een optredend artiest en overkomt dit jou weleens? Dan heb je waarschijnlijk te maken met de artiestenregeling: regels die kunnen betekenen dat je opdrachtgever loonheffing moet inhouden op jouw gage. Wij doken voor jou in de handleiding artiestenregeling van de Belastingdienst. In dit artikel leggen we de basis uit, zodat je weet wat je moet aanleveren, verrassingen voorkomt, vertraging in het betaalproces beperkt en steviger het gesprek kunt voeren met je opdrachtgever.
Het nieuwe coalitieakkoord belooft extra aandacht voor talentontwikkeling en een kabinet dat pal staat voor artistieke vrijheid. Dat is welkom. Maar achter deze ambities schuilt een weerbarstige realiteit: te veel makers en andere werkenden in de culturele en creatieve sector kunnen niet fatsoenlijk rondkomen van hun werk. En juist dat verdienvermogen bepaalt of talent kan doorgroeien, professionals in de sector kunnen blijven werken, en of Nederland zijn eigen verhalen blijft vertellen.
Wil jij werken op het snijvlak van kunst, cultuur, media en politiek? Krijg je energie van betekenisvol werk én van het aanbrengen van structuur? Ben jij iemand die strak plant, begrotingen bewaakt, projecten vooruithelpt en het vervolgens ook prettig vindt om zelf de uitvoering op te pakken? Schakel je moeiteloos tussen planning, uitvoering, communicatie en organisatie? Dan pas je perfect bij ons.
De verkiezingsprogramma’s liggen er en de campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen komt op gang. Als werkende in de culturele of creatieve sector is lobbyen waarschijnlijk niet je dagelijkse bezigheid. Maar juist jij bent onmisbaar als het gaat om het beschermen van jouw vak, collega’s en werkruimte in de gemeente. Wist je dat gemeenten 60% van de cultuurbudgetten lokaal verdelen? Zij beslissen over zaken die jouw werk direct raken, zoals Fair Pay en betaalbare atelierruimte.
Fair Pay geldt inmiddels voor Rijksgesubsidieerde instellingen en Rijksfondsen sinds vorig jaar als een norm. Toch is een eerlijk tarief voor zzp’ers nog lang niet altijd de realiteit. Welke verwachtingen en inzichten hebben de vertegenwoordigers van werkenden aan de fairPACCT-ketentafels over de implementatie van Fair Pay? De Creatieve Coalitie ondervroeg dertig deelnemers aan de ketentafels. Hoewel zij voorzichtig optimistisch zijn, is er ook nog voldoende werk aan de winkel aldus de ketentafeldeelnemers. "Maak Fair aantrekkelijk en Unfair onaantrekkelijk", luidt het advies.
Je staat er niet alleen voor. Maar als zzp’er voelt dat vaak wel zo. Je werkt hard, schakelt van opdracht naar opdracht en bent voortdurend met anderen in de weer. Toch blijft echte uitwisseling met andere freelancers vaak beperkt. Een gesprek na afloop. Even herkenning. En weer door. CreativeRoadz is de dag waarop dat verandert. Een dag voor freelancers en zzp’ers in de culturele en creatieve sector die hun beroepspraktijk willen versterken.
In een breed ondertekende brief roept De Creatieve Coalitie politieke partijen op om maatschappelijke weerbaarheid, makersbeleid en een eerlijke culturele arbeidsmarkt centraal te zetten in het nieuwe regeerakkoord. Namens ruim 40.000 cultuurprofessionals vraagt De Creatieve Coalitie samen met de Kunstenbond en Platform Makers om concrete keuzes die makers perspectief bieden.
De culturele en creatieve sector bestaat dankzij het vakmanschap van professionals. Achter alles wat we lezen, zien, horen, beleven en leren staan makers, kunstenaars, artiesten, uitvoerenden, ontwerpers, technici, docenten en organisatoren. De Creatieve Coalitie is de landelijke koepelvereniging van ruim veertig beroepsorganisaties, vakverenigingen, makersnetwerken en vakbonden. Samen vertegenwoordigen wij circa 40.000 zzp’ers en werknemers.
Wij maken ons hard voor een eerlijke arbeidsmarkt met een sterk zzp-klimaat en Fair Pay als basisnorm. Wie cultureel en creatief werk maakt of mogelijk maakt, moet eerlijk delen in de waarde die ermee wordt verdiend.
Wij agenderen wat speelt, verbinden organisaties en organiseren gezamenlijke slagkracht. Onze leden ondersteunen we met kennis en advies over strategie en bestuur. Dat doen we landelijk, regionaal en lokaal. Want samen staan we sterker.
Uitgelicht
Je staat er niet alleen voor. Maar als zzp’er voelt dat vaak wel zo. Je werkt hard, schakelt van opdracht naar opdracht en bent voortdurend met anderen in de weer. Toch blijft echte uitwisseling met andere freelancers vaak beperkt. Een gesprek na afloop. Even herkenning. En weer door. CreativeRoadz is de dag waarop dat verandert. Een dag voor freelancers en zzp’ers in de culturele en creatieve sector die hun beroepspraktijk willen versterken.
Bijna één op de vijf zzp’ers in creatieve beroepen ziet het inkomen teruglopen als gevolg van de opkomst van generatieve AI. Ook neemt voor deze groep het aantal opdrachten af en verandert de aard van het werk. Dat blijkt uit onderzoek van De Creatieve Coalitie en de Boekmanstichting onder ruim zevenhonderd werkenden in de culturele en creatieve sector.
Het gaat sneller dan we denken. Generatieve AI schrijft, tekent en componeert, maar beïnvloedt vooral onze taal en verbeelding. “Als we niets doen, leggen we onze culturele productie volledig in handen van Big Tech,” zegt Marleen Stikker, directeur van Waag Futurelab. Volgens haar is dit hét moment voor de culturele sector om positie te claimen. Wat staat er op het spel, en welke rol kan publiek eigenaarschap spelen?
Wat moet je vooral wel én niet doen als beginnende belangenbehartiger in een gemeente? Dat hebben de leden van de Creatieve Coalitie Rotterdam uitgezocht. Afgelopen jaar verenigde een groep Rotterdamse culturele en creatieve makers zich om met één stem te spreken richting overheid, politiek en werkverschaffers. Hun bevindingen en waardevolle lessen zijn inmiddels gebundeld in een blauwdruk. Deze blauwdruk spoort werkenden aan om ook in andere gemeenten de belangen te behartigen van culturele en creatieve makers.
De arbeidsmarkt van de culturele en creatieve sector heeft een uniek karakter. Het is een arbeidsmarkt waarin werk en inkomen ‘zeer scheef verdeeld zijn’, waarin ‘weinig werk- en inkomenszekerheid geboden worden’ en waarin sprake is van een ‘imperfecte markt’, aldus onderzoek. Desondanks is er nog veel onbekend over de arbeidsmarkt. Daarom hebben onderzoekers grondig in kaart gebracht welke blinde vlekken er bestaan over de arbeidsmarktpositie van zzp’ers en werknemers én wat wij wel weten.
Gerust kun je het zien als een mijlpaal. Vanaf nu zijn de instrumenten van zes (deel)sectoren te gebruiken om concrete invulling te kunnen geven aan Fair Pay. Wanneer je als zzp’er of werknemer conform deze tariefrichtlijnen en arbeidsvoorwaarden wordt betaald, weet je dat dit een eerlijke betaling betreft. De uitkomsten van deze zogenoemde ‘ketentafels’ dienen als voorbeeld voor instellingen, fondsen, gemeenten en opdrachtgevers.
Friesland, Groningen en Drenthe hebben veel prominente culturele en creatieve makers voortgebracht. Maar om deze regio te laten floreren zijn extra inspanningen broodnodig. Daarom hebben De Creatieve Coalitie, Mooiedingenmakers en New Noardic Wave een manifest opgesteld om ervoor te zorgen dat in het jaar 2030 het Noorden schittert als nooit tevoren.
Op 22 november 2023 vinden de Tweede Kamerverkiezingen plaats. Achter de schermen zijn politieke partijen druk bezig geweest met het opstellen van hun verkiezingsprogramma’s. De Creatieve Coalitie heeft de politiek, in samenwerking met de Kunstenbond en Platform Makers, laten weten welke problemen er spelen in de sector en daarvoor zeven oplossingen aangedragen. Dit is onze inzet voor de Tweede Kamerverkiezingen.
Onze leden
Word óók lid
Ben je bestuurlijk of professioneel actief voor een organisatie die zich sterk maakt voor werkenden in de culturele en creatieve sector? Sluit je dan aan bij De Creatieve Coalitie. Als landelijke koepelvereniging bundelen wij de kracht van ruim veertig beroepsorganisaties, makersnetwerken, vakverenigingen en vakbonden. Samen staan we sterker in gesprekken met politiek, overheid, platforms, fondsen en opdrachtgevers. Daarnaast helpen we lidorganisaties met strategie, bestuurlijke vraagstukken en belangenbehartiging. Zo versterken we niet alleen de sector, maar ook de organisaties die zich sterk maken voor werkenden.
“ Eenieder die arbeid verricht, heeft recht op een rechtvaardige en gunstige beloning, welke hem en zijn gezin een menswaardig bestaan verzekert, welke beloning zo nodig met andere middelen van sociale bescherming zal worden aangevuld. ”
art. 23.3 Universele Verklaring Rechten van de Mens