Uitzoomen loont: Sta als maker af en toe stil bij je bedrijf
Lees meer nieuws
Een instabiel inkomen, afhankelijkheid van opdrachtgevers en de opkomst van generatieve AI: veel culturele en creatieve zzp'ers staan onder druk. Ondertussen hol je van opdracht naar opdracht, want de deadline van vandaag voelt altijd urgenter dan de koers van volgend jaar. Die marktomstandigheden verander je niet van de ene op de andere dag, maar wat je wel kunt doen, is nagaan hoe jouw onderneming erin staat. Hoe afhankelijk ben je, waar heb je ruimte om bij te sturen? En misschien wel de belangrijkste vraag: doe je nog het werk dat je wílde doen?
Om jou deze zomer te helpen vooruit te blikken hebben we vijf vragen op een rijtje gezet die je aan jezelf kunt stellen tijdens een reflectiedag.
Klopt mijn tarief?
Zet je omzet van het afgelopen jaar naast je kosten, deel wat er overblijft door je gewerkte uren en vergeet de uren voor acquisitie en administratie niet mee te tellen. Dát is je werkelijke uurtarief. Leg het naast wat gangbaar is in je vakgebied: check het met de Tariefchecker van de Kunstenbond of reken via digiPACCT een cao-salaris om naar een fair zzp-tarief. En plan je jaarlijkse indexering meteen in.
Klopt mijn spreiding?
Kijk niet alleen naar hoeveel omzet je maakt, maar ook naar wie die omzet betaalt. Leun je te veel op één opdrachtgever? Volgens het CBS geldt dat voor 17 procent van de kunstenaars en creatieve beroepsbeoefenaars: zij hebben één opdrachtgever of één die de rest overheerst. Geldt dit ook voor jou? Denk dan na over het verbreden van je opdrachtgevers: welk soort klanten wil je erbij, en van welke wil je op termijn af?
Klopt mijn verhaal?
Je portfolio is je acquisitie. Haal oud werk eruit, zet je beste werk vooraan en check of het laat zien welke opdrachten je wílt doen, niet welke opdrachten je toevallig onlangs kreeg. Denk ook na over een korte pitch. Wie ben je, wat doe je, en voor wie? Zo heb je alvast een verhaal klaar voor als je op een zomerborrel een potentiële opdrachtgever tegenkomt.
Klopt wat ik doe ook voor mijzelf?
Cijfers zijn meetbaar, maar hoeveel plezier heb je in je werk? Ga na welke opdrachten je energie gaven en welke juist energie kostten. En vergeet niet te reflecteren op je (mentale) gezondheid: klopt je werk-privébalans nog, heb je tijd om tot rust te komen?
Wat wil ik veranderen?
Vier keer kijken naar hoe het is, is nog geen plan. Kies drie dingen die je dit jaar echt anders gaat doen en maak een actielijst voor de eerste stappen die je daarvoor zet. Dat kan een nieuwe opdrachtgever zijn die je actief gaat benaderen, een tarief dat je bij je volgende opdracht verhoogt, een portfolio dat je opschoont of een vrije week die je nu al vastzet. Zet erbij wanneer je die eerste stap zet en wat je ervoor nodig hebt: een middag tijd, een gesprek met een collega, of advies van je beroepsorganisatie. Sommige dingen regel je in een uur, andere kosten een jaar. Zolang je weet waar je aan werkt, is dat niet erg.
Ten slotte
Heb je deze vragen voor jezelf beantwoord? Schrijf het vervolgens op. Twee A4'tjes volstaan: waar je nu staat, waar je over een jaar wilt staan en wat je daarvoor gaat doen. Zet er een datum op en plan meteen een moment om er over een half jaar nog eens naar te kijken. Zo houd je grip op jouw onderneming.
En onthoud: bij de vragen hierboven hoef je het niet alleen uit te zoeken. Beroeps- en belangenorganisaties delen kennis over contracten, helpen je als het misgaat met een opdrachtgever en organiseren bijeenkomsten die je verder helpen met je netwerk en onderneming. Ook onderhandelen ze over algemene tarieven en voorwaarden. Door je aan te sluiten oefen je als maker direct invloed uit op de marktomstandigheden en verzeker je jezelf van hulp waar nodig. Via de Aansluitwijzer vind je in een paar stappen welke organisatie bij jouw beroep past. Sluit je aan en sta samen sterk!
