Foto door Daan Jeurens
Lees meer nieuws
Of kinderen muziekles kunnen volgen, hangt te vaak af van waar ze wonen en wat hun ouders verdienen. Dat beschrijven muziekdocenten in het rapport ‘Voor wie het kan betalen’ van De Creatieve Coalitie. Van de 460 professionals die meededen, merkt 86% de gevolgen van bezuinigingen op kunsten en muziekeducatie. 68% ziet de kosten van muziekles als een belemmering voor de muzikale ontwikkeling van kinderen en jongeren.
De deelnemers werken als zelfstandig muziekdocent, op een muziekschool, in het onderwijs of aan een muziekvakopleiding. Ze vertellen over gesloten muziekscholen en versnipperd aanbod. En over tarieven die te hoog zijn voor leerlingen, maar voor docenten nauwelijks genoeg om van te leven.
‘Door het wegbezuinigen van de traditionele muziekscholen is een hoge drempel opgeworpen en zijn instrumentale muzieklessen alleen nog toegankelijk voor diegenen die het kunnen betalen.’
– docent in het onderwijs
Muziekschool dicht, docent op zichzelf
Zonder dat de enquête ernaar vroeg, noemt 13% van de respondenten zelf het verdwijnen van muziekscholen en kunstencentra. Docenten gaan dan vaak als zzp’er verder, dus de lessen zelf verdwijnen niet altijd. Maar het ecosysteem wordt er wel kwetsbaarder door. Respondenten beschrijven hoe het aanbod versnippert. Zelfstandige docenten missen collega’s om mee samen te werken, en leerlingen missen de kans om samen te spelen. Docenten die na de sluiting zelfstandig verdergaan, ervaren daarnaast inkomensonzekerheid.
Verschillende respondenten noemen het kiezen van een tarief sowieso een dilemma. Met een eerlijk tarief worden lessen voor een deel van de huishoudens onbetaalbaar. Met een betaalbaar tarief leveren docenten in op hun inkomen, hun pensioen of hun vangnet bij ziekte.
‘Als zelfstandige houd je er weinig aan over en bij eerlijke betaling zijn je lessen zo duur dat er bijna niemand meer komt.’
– zelfstandig docent
Volgens De Creatieve Coalitie kunnen docenten dat dilemma niet zelf oplossen. Betaalbare lessen en een structureel eerlijk tarief gaan alleen samen als de overheid meeinvesteert. Wie wil dat kinderen en volwassenen goede les kunnen volgen, moet er ook voor zorgen dat deskundige docenten dat werk kunnen blijven doen.
Ook op school onder druk
De zorgen gaan verder dan de les buiten school. Van de respondenten voor wie de vraag van toepassing was, ziet 71% dat muziekles op de basisschool steeds vaker wordt gegeven door groepsleerkrachten zonder specialistische muziekopleiding. Docenten beschrijven hoe die leerkrachten aan zichzelf twijfelen, waardoor muziekles erbij inschiet. Ook verschillende docenten aan muziekvakopleidingen, zoals conservatoria, zien dat nieuwe studenten met een lager niveau binnenkomen, bijvoorbeeld in noten lezen en instrumentale techniek.
Woonplaats bepaalt het aanbod
Of er betaalbaar aanbod is, hangt sterk af van de gemeente. Respondenten beschrijven grote verschillen in subsidie, aanbod en ondersteuning. Dat past bij de Gemeentemonitor 2026 van het LKCA: kleinere en minder stedelijke gemeenten voeren minder vaak beleid voor cultuurbeoefening en subsidiëren kunsteducatie minder vaak. Waar een gemeente wel structureel investeert, is het verschil zichtbaar:
‘Stabiele steun vanuit de gemeente zorgt voor stabiele subsidie en dus ook stabiele bedrijfsvoering. Resultaat: groeiend aantal leerlingen en groot bereik binnen de gemeente.’
– docent in loondienst
Daarom pleit De Creatieve Coalitie voor een gemeentelijke zorgplicht voor betaalbare, bereikbare en goede buitenschoolse kunsteducatie, met voldoende structurele en geoormerkte rijksmiddelen. Zo kunnen gemeenten muziekscholen, kunstencentra, verenigingen en zelfstandige kunstdocenten voor meerdere jaren financieren. Dat publieke geld hoort samen te gaan met eerlijke tarieven voor docenten. De uitkomsten van het rapport sluiten ook aan bij de oproep over talentontwikkeling die De Creatieve Coalitie en Kunsten ’92 aan de Tweede Kamer hebben gedaan.
Maandag naar de Tweede Kamer
Op maandag 9 november brengen kunsteducatiedocenten en hun leerlingen die boodschap met muziek en dans naar de Tweede Kamer. De actiegroep Kunsteducatiedocenten, een ledeninitiatief binnen De Creatieve Coalitie, vraagt Kamerleden om kunsteducatie in de wet te verankeren. De enquête ging over muziekeducatie, maar de oproep geldt voor alle kunstdisciplines.
Over het onderzoek
De Creatieve Coalitie zette de enquête uit op initiatief van televisieprogramma Nieuwsuur. De vragenlijst stond open van 21 mei tot en met 11 juli 2026. 460 muziekprofessionals uit alle twaalf provincies vulden hem volledig in. 83% van hen werkt al minstens tien jaar in de muziekeducatie. Het was geen aselecte steekproef, dus de uitkomsten zijn niet representatief voor alle muziekprofessionals in Nederland. Wel beschrijven ze de ervaringen van een groep professionals uit het hele land. De geanonimiseerde resultaten zijn gedeeld met de redactie van Nieuwsuur.
