Coalitie roept minister op: zet werkenden centraal in nieuwe beleidsperiode
Lees meer nieuws
De culturele en creatieve sector staat of valt met de mensen die het werk maken. Het is daarom belangrijk dat ook de positie en belangen van werkenden steviger worden verankerd in beleid en uitvoering. Met die reden deelt De Creatieve Coalitie in een brief aan minister Letschert zes prioriteiten voor de uitwerking van haar recente beleidsbrief voor Cultuur en Media.
De minister benoemt in haar beleidsbrief terecht ambities op gebied van talentontwikkeling, artificiële intelligentie en vrijheid en veiligheid voor makers. Maar wie de sector echt wil versterken, kan het niet laten bij goede ambities. Daarvoor is beleid nodig dat de positie van creatieve makers, mogelijkmakers en uitvoerders daadwerkelijk verbetert.
Die noodzaak is groot. In de culturele en creatieve sector werken circa 300.000 mensen. De sector is goed voor ongeveer 3,3% van het bbp en 4,1% van de werkgelegenheid. Tegelijk staan verdienvermogen, zeggenschap en bestaanszekerheid van werkenden onder druk. Eerlijke betaling is nog te vaak geen norm, zelfstandigen leven in onzekerheid en internationale tech- en streamingplatforms onttrekken waarde aan Nederlands creatief werk. Generatieve AI vergroot die druk verder.
DE zes prioriteiten
1. Maak Fair Pay aantrekkelijk en Unfair Pay onaantrekkelijk
Eerlijke betaling mag niet afhankelijk zijn van goede intenties of incidentele middelen. Verplicht Fair Pay bij overheidssubsidies, verbind publieke ondersteuning aan toepassing van Fair Pay-richtlijnen en zorg voor duidelijke consequenties bij niet-naleving. Alleen dan wordt eerlijke betaling de norm in plaats van een intentie.
2. Versterk de positie van zelfstandige makers in beleid en uitvoering
Zonder makers bestaat er geen sector. Toch richt beleid zich nog te vaak op instellingen, infrastructuur en gebouwen. Maak makersbeleid daarom expliciet onderdeel van de koers van de minister en van een nieuw cultuurstelsel. Maak regelingen toegankelijker voor zzp’ers, versterk hun zeggenschap en borg ook na 2028 het sectorale arbeidsmarktbeleid en de ketentafels.
3. Neem regie op generatieve AI en bescherm makersbelangen
Generatieve AI heeft nu al gevolgen voor het verdienvermogen van werkenden in de culturele en creatieve sector. Uit eerder onderzoek van De Creatieve Coalitie en de Boekmanstichting blijkt dat één op de vijf zzp’ers minder opdrachten, minder inkomen en veranderde werkzaamheden rapporteert door de opkomst van generatieve AI. De coalitie vraagt de minister daarom om zichtbaar regie te nemen en te zorgen dat makers structureel vertegenwoordigd zijn bij AI-beleidsvorming
4. Pak het ongelijke digitale speelveld aan
Nederlandse en Europese makers opereren in een markt die steeds sterker wordt gedomineerd door buitenlandse technologieplatforms en streamingdiensten. De brief pleit daarom voor instrumenten en wetgeving die investeringen in Nederlands cultureel aanbod versterken en platformbedrijven eerlijker laten bijdragen aan het ecosysteem waarvan zij profiteren. Daarbij worden ook concrete opties genoemd, zoals een mediaheffing van 5% en een Tax Shelter naar Belgisch voorbeeld.
5. Maak scherpe keuzes in talentontwikkeling en veranker kunst- en cultuureducatie
Toegang tot cultuureducatie moet minder afhankelijk zijn van postcode of lokale keuzes. Ook vraagt de brief om structurele aandacht voor alle vijf kunstdisciplines in het onderwijs: muziek, beeldend, dans, theater en film. Daarnaast is beter kunstvakonderwijs nodig dat aansluit op de beroepspraktijk, met meer aandacht voor arbeidsmarktperspectief en ondernemerschap.
6. Bescherm artistieke vrijheid en onafhankelijke expressie
Een vrije en weerbare samenleving vraagt om bescherming van de kunsten, onafhankelijke media en vrije expressie. Juist nu die waarden onder druk staan, moet die ambitie concreet worden gemaakt. De brief roept op alert te zijn op regelgeving die leidt tot zelfcensuur of onevenredige beperkingen van artistieke expressie.
De brief is geschreven en ondertekend door afgevaardigden van De Creatieve Coalitie, ACT Acteursbelangen, BAM! Popauteurs, BiMPro Beroepsvereniging Improviserende Musici, Beroepsvereniging Beeldende Kunstenaars, Creative Works Zwolle, Kunstenbond, Nederlandse Agenten Associatie, Nederlandse Vereniging van Cinema Editors, NSC Netherlands Society of Cinematographers en Samen1Stem. Daarmee klinkt een brede en gezamenlijke stem van werkenden uit de culturele en creatieve sector.
