Twijfel je weleens of dat tarief dat je net hebt afgesproken wel fair is? Die onzekerheid is voor veel zzp'ers in de creatieve sector herkenbaar. Het goede nieuws: voor steeds meer beroepsgroepen verschijnen inmiddels concrete minimumtariefrichtlijnen die je bij die twijfel helpen. We lichten sectoren uit.

Als je een subsidieaanvraag schrijft, kan het best lastig zijn om fair practice helder en concreet te vertalen naar je plan en begroting. Daarvoor is er nu de Fair Practice Gids: een digitaal hulpmiddel dat je helpt om de Fair Practice Code concreet toe te passen in jouw aanvraag. Met suggesties, tips en uitleg over wat fondsen belangrijk vinden.

Werk jij als zzp’er voor €38 per uur of minder (excl. btw)? Dan verandert er mogelijk iets voor je. De Tweede Kamer stemt binnenkort in met een wet die het makkelijker maakt om bij tarieven van 38 euro per uur of lager te stellen dat je eigenlijk in loondienst werkt. Dat versterkt je onderhandelingspositie met een opdrachtgever. Maar het debat in de Tweede Kamer laat ook iets anders zien: deze wet gaat een deel van het probleem oplossen, maar voor een gezonde culturele en creatieve sector voor zzp’ers is er meer nodig.

Fair Pay wordt door vrijwel alle opdrachtgevers in de culturele en creatieve sector omarmt, toch is het nog lang niet altijd een vanzelfsprekende norm. Zzp’ers draaien gemiddeld circa vier op de tien werkuren onbetaald terwijl zij behoren tot de laagstbetaalde groepen op de arbeidsmarkt. Hoe maken we van Fair Pay de standaard waar niemand omheen kan? De Creatieve Coalitie sprak met ketentafeldeelnemers, lidorganisaties en makers. Uit de gesprekken volgen zeven aanbevelingen voor het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. De kernboodschap? Maak Fair aantrekkelijk en Unfair onaantrekkelijk.

De Tweede Kamer wil weten welke ‘wortel en stok’ de minister kan inzetten om opdrachtgevers in de culturele en creatieve sector te binden aan de Fair Pay-richtlijnen. Een motie van Mohammed Mohandis (GroenLinks-PvdA) en Willem Koops (NSC) werd op 23 september met 113 stemmen aangenomen; alleen de PVV stemde tegen. Eerder dit jaar werd een motie om fair te verplichten bij de Nederlandse Publieke Omroep (NPO) nog verworpen door de Tweede Kamer.

Politieke partijen moeten na de verkiezingen van 2025 stevig investeren in een eerlijke culturele en creatieve sector. Daartoe roept De Creatieve Coalitie op in een brief aan alle verkiezingsprogrammacommissies. De koepelvereniging presenteert in de brief zes concrete voorstellen – van verplichte Fair Pay tot bescherming van zzp’ers tegen grote techbedrijven. 

Op acht verschillende podia krijgen artiesten uit diverse popgenres drie maanden lang een eerlijke vergoeding voor hun werk. Dat is de bedoeling van de pilot Fairpop dat onlangs van start is gegaan. Met de Fair Pop Pilot willen projectleiders Rita Zipora (bestuurslid BAM! Popauteurs), Jolanda Beyer (directeur Patronaat) en artiestenmanager Martijn Munk de haalbaarheid van de nieuwe Fair Pay richtlijnen testen: "We willen de sector laten zien dat Fair Pay mogelijk is, en onderzoeken hoe dat in de praktijk werkt,” vertelt Rita Zipora. 

Te veel werkenden worden niet eerlijk betaald in de culturele en creatieve sector. Maar zzp’ers en werknemers kunnen zelf ook het één en ander doen om een eerlijke betaling te realiseren. Fair Pay is niet alleen goed voor jezelf, maar ook voor de sector. Noud van de Rhee, programmamanager bij Platform ACCT, deelt enkele adviezen over hoe je Fair Pay kunt realiseren.

Het genderverschil in beloning in de cultuursector tussen mannen en vrouwen bedraagt 20 procent. De Boekmanstichting presenteerde deze conclusie eind maart, na onderzoek te hebben gedaan naar genderongelijkheid in de beeldende kunst, in opdracht van het Niemeijer Fonds. Deze kennis is een belangrijke bouwsteen voor de aanpak van sociale onveiligheid, en wel een ander soort aanpak dan die we tot nu toe kennen: de urgentie voor verandering van een seksistisch en ongelijk werkklimaat wordt in de cultuursector breed gedragen, maar de voorgestelde aanpak richt zich te weinig op de economische oorzaken.

Zes ketentafels van Platform ACCT hebben een cruciaal moment bereikt: zij hebben hun Fair Pay-voorstellen opengesteld ter consultatie voor alle werkenden. Afgelopen jaar hebben diverse gesprekstafels tussen werkenden en werkgevers plaatsgevonden met het doel om tot een concrete invulling te komen van het begrip Fair Pay. Nu is het moment om je als werkende uit te spreken over wat je van de voorstellen vindt.