Drie opdrachten aan het kabinet Jetten: van ambitie naar een stevige basis, mét de sector aan tafel
Rob Jetten (als kamerlid) bij een actie voor het behouden van het lage btw-tarief.
Lees meer nieuws
Drie opdrachten aan het kabinet Jetten: van ambitie naar een stevige basis, mét de sector aan tafel
Het nieuwe coalitieakkoord belooft extra aandacht voor talentontwikkeling en een kabinet dat staat voor artistieke vrijheid. Dat is welkom. Maar achter deze ambities schuilt een weerbarstige realiteit: te veel makers en andere werkenden in de culturele en creatieve sector kunnen niet fatsoenlijk rondkomen van hun werk. En juist dat verdienvermogen bepaalt of talent kan doorgroeien, of professionals in de sector kunnen blijven werken, en of Nederland zijn eigen verhalen blijft vertellen.
De Creatieve Coalitie ziet drie beleidsterreinen waar het kabinet-Jetten nú het verschil kan maken voor de ruim 300.000 professionals die in de sector werkzaam zijn.
Generatieve AI
De urgentie voor stevig AI-beleid is groot. Uit ons onderzoek met de Boekmanstichting blijkt dat 18% van de creatieve zzp’ers inkomen ziet dalen door generatieve AI. Een vergelijkbaar aandeel ziet minder opdrachten en 65% verwacht verdere druk op werkgelegenheid. Tegelijk leunt generatieve AI op cultureel materiaal. Taalmodellen leren van boeken, muziek en kunst, terwijl herkomst en toestemming van datasets lang niet altijd duidelijk zijn. Als AI-beleid vooral door de techsector wordt bepaald en maatschappelijke impact niet centraal staat, dreigt het kabinet de gevolgen voor andere belanghebbenden uit het oog te verliezen. Geef cultuurmakers daarom structureel een plek aan tafel in het beleidsproces en borg publieke waarden, zodat innovatie niet ten koste gaat van makersrechten en verdienvermogen.
Streaming
Ook bij streamingplatforms is het evenwicht zoek. Grote internationale aanbieders verdienen aanzienlijk aan de Nederlandse markt, terwijl hun investeringen in Nederlandse audiovisuele producties en muziek achterblijven. Met een streamingheffing kan een deel van die opbrengsten terugvloeien naar Nederlandse cultuurproducties en herstelt het evenwicht. Want wie spreekt over Europese en nationale weerbaarheid, hoort óók te investeren in ons eigen verhalenlandschap. Erken kunst en cultuur als essentieel onderdeel van een sterke en saamhorige samenleving.
Schijnzelfstandigheid
Met de gefaseerde invoering van de Zelfstandigenwet wil het kabinet meer duidelijkheid geven over schijnzelfstandigheid. Dat is begrijpelijk. Maar de realiteit van culturele zzp’ers — projectmatig werk, meerdere opdrachtgevers, wisselende inkomsten — vraagt om maatwerk. Geef de grootste zzp-sector van Nederland een stem aan de beleidstafel, en voorkom dat vaag beleid de rekening neerlegt bij echte zelfstandigen.
Drie opdrachten aan het kabinet
Een stevige basis voor werkenden in de culturele en creatieve sector vraagt om meer dan een probleemschets. Daarom leggen we het kabinet drie concrete opdrachten voor.
Maak AI-beleid met zeggenschap voor culturele en creatieve makers, stuur op maatschappelijke impact. Geef de culturele en creatieve sector een plek aan tafel en investeer in een transitiefonds voor scholing en omscholing (meer dan de helft van de werkenden in de culturele en creatieve sector wil hiervan gebruikmaken). Bescherm makerswerk door normen voor generatieve AI te organiseren vanuit publieke waarden.
Herstel het speelveld met streamingplatforms en investeer in het Nederlandse verhalenlandschap. Voer een streamingheffing in zodat een deel van de Nederlandse opbrengsten terugvloeit naar de productie van Nederlandse audiovisuele content en muziek, zoals ook in Duitsland en Frankrijk gebeurt. Stimuleer verhalen van eigen bodem en versterk de positie en stem van makers.
Geef de grootste zzp-sector van Nederland een stem in de uitwerking van de Zelfstandigenwet. Begin met een rechtsvermoeden bij lage tarieven en werk daarna sectorspecifieke maatregelen uit, zodat echte zelfstandigen niet de rekening betalen.
Tot slot
Het kabinet Jetten wil flink bezuinigen op sociale zekerheid en arbeidsmarktbeleid. Maar waar de ruim 300.000 professionals in de culturele en creatieve sector behoefte aan hebben, is meer bestaanszekerheid. Artistieke vrijheid en talentontwikkeling zijn waardevol, maar niet genoeg voor een stevige basis voor iedereen die de sector draagt. Maak daarom gerichte keuzes op deze drie punten en bouw samen met de culturele en creatieve sector aan een beter Nederland, een weerbare samenleving en een veerkrachtige sector.
Wij denken graag mee bij de uitwerking.
